Bezige bijen

In de blog van vandaag willen we graag een klein maar toch leuk boekje aan het licht brengen. In een eerdere blog van onze huisbioloog heb je kunnen lezen hoe het gaat met de bijen in Nederland en wat wij kunnen doen om ze een beetje te ondersteunen. Maar hoe leeft de bij nou echt, wie wordt er koningin en hoe komen bijen de winter door?

In het gratis te downloaden boek “Een jaar uit het leven van een bijenvolk” van Jeroen Vorstman lees je per maand(en) hoe een bijenvolk leeft. Dit kleine boekje is zeker een aanrader. Het is een relatief kort verhaal dat je makkelijk op je computer of telefoon kunt lezen. Naast de vele mooie foto’s geeft Jeroen een duidelijk beeld van hoe een bijenvolk per seizoen andere doelen heeft. Zo zoeken bijen in het voorjaar veel naar voedsel om de koningin te voeden en het volk te laten groeien. Ook kun je in dit boek lezen hoe een bijenvolk de winter overleefd, hier hadden wij nooit bij stil gestaan.

Aan het eind van het boek vind je planten- en bloementips om de bijen te helpen aan voedsel voor elk seizoen. Een voorbeeld hiervan is de vroegbloeier, het sneeuwklokje. Zo kunnen ook wij een steentje bijdragen aan een gezond bijenvolk. 

Voor de bijtjes en de bloemetjes

Vandaag weer een post van onze huisbioloog, dit keer over de bloemetjes en de bijtjes. In deze blog geven we uitleg hoe het staat met de bijen en hoe we ze zelf kunnen helpen door bloemen en andere bij-vriendelijke plantjes in onze omgeving te zetten. Onderin staan ook tips voor bloemenzaad en waar je bijen kunt kopen om je eigen bijenvolk te houden op balkon of in de tuin.

Honingbijen-teelt

Je hoort in het nieuws en via andere kanalen vaak over de bijensterfte, maar over welke bijen hebben we het dan echt? Veel mensen denken aan de “gewone” honingbij, omdat dat de meest bekende soort is. De honingbij is ook de meest talrijke soort, al komt ze in het wild eigenlijk niet meer voor. De bijenteelt is eigenlijk een soort veeteelt met honing als eindproduct. Imkers hebben vaak veel bijenkasten met honingbijen en elke bijenkast kan tot wel 60.000 bijen bevatten. Daarmee is de imkerij vergelijkbaar met de melkveehouderij of het fokken van varkens.

Bedreigde soorten en bloemenarmoede

Volgens de “Rode Lijst Bijen” uit 2018 zijn er maar liefst 359 verschillende soorten bijen in Nederland. Naast de bekende honingbij zijn er bijvoorbeeld verschillende soorten “metselbijen, “behangersbijen” en “maskerbijen”, druk volk dus. Biologen rekenen overigens ook hommels en wespen tot de bijen. Volgens de Rode Lijst Bijen wordt 55% van de Nederlandse bijen bedreigd. In totaal gaat het om 181 soorten bijen, waarvan er 46 zelfs al helemaal verdwenen zijn. Bij de andere 135 bedreigde soorten verschilt de mate van bedreiging van ‘gevoelig’ tot ‘ernstig bedreigd’.

Als oorzaak van de bedreiging noemt de Rode Lijst de steeds intensiever wordende landbouw, met zijn overvloedig mest- en bestrijdingsmiddelen gebruik, bloemenarmoede en verdroging. Honingbijen hebben in principe net zoveel problemen met vermesting, bestrijdingsmiddelen, bloemenarmoede en verdroging als de andere soorten bijen. Daarnaast is ook de varroa-mijt nog een probleem. Maar als een honingbijen-volkje verdwijnt, kan een imker gemakkelijk zorgen dat er nieuwe koninginnen komen, die weer een nieuw volkje vormen. Honingbijen zijn daarom niet bedreigd. Sterker nog: doordat honingbijen zo massaal gehouden worden, kunnen zij met wilde bijen concurreren om voedsel.

Red de bij en plant een bloem

Bijen leven van nectar en stuifmeel. Veel soorten gebruiken bestaande holletjes om eieren in te leggen. In elk holletje wordt bij het eitje een voorraadje voedsel gelegd, zodat de larfjes gelijk te eten hebben. Als je de bedreigde bijen wil helpen, zorg er dan voor dat er veel bloeiende bloemen met nectar en stuifmeel zijn. Zorg er ook voor dat die van het vroege voorjaar tot in het late najaar beschikbaar zijn. Veel tuincentra hebben tegenwoordig een afdeling bijen- en/of vlinderplanten met planten(zaden) die heel geschikt zijn. Denk bijvoorbeeld aan soorten als vlinderstruik, meidoorn, kamperfoelie, koninginnekruid, salvia’s, grote kattenstaart, lavendel, herfstaster en klimop. Kijk hier voor meer soorten en tips. Heb je minder te besteden of wil je het gewoon eens proberen met bloemenzaad, kijk dan op de onderstaande adressen voor gratis zaad, of kijk op internet voor andere aanbiedingen.

Bijenhotels en knuffelbijen

Je kunt de bijen ook helpen met een bijenhotel. Die bestaan bijvoorbeeld uit stammetjes met daarin geboorde gaatjes (6-9 mm breed en minimaal 2 cm diep), waarin de bijen hun eitjes kunnen leggen. Ook holle stukken bamboestok, of zelfs stenen met daarin geboorde gaten zijn bruikbaar. Doe er eventueel ook wat stro of hooi bij, zodat je gelijk onderdak biedt aan een heleboel andere kleine tuinbeestjes. Wil je een eigen “metsel”-bijenvolkje onderhouden, kijk dan eens voor knuffelbijen. Deze leuke bijtjes zijn makkelijk te houden (kunnen in de tuin of op balkon), steken niet en bestuiven de bloemetjes in je tuin. Vooral handig als je fruitplanten en bomen hebt die zichzelf niet bestuiven.